Reuters tarafından şirket içi belgelere dayanılarak yapılan yeni bir araştırma, Facebook ve Instagram'ın ana şirketi Meta'nın dolandırıcı reklamlardan yıllık milyarlarca dolar gelir elde ettiğini iddia ediyor. Raporda, Meta'nın toplam yıllık gelirinin yaklaşık %10'unun, yani tahmini 16 milyar doların, dolandırıcı reklamlardan ve yasa dışı ürün tanıtımlarından kaynaklandığı belirtiliyor.
Reuters gazetecileri tarafından erişilen bu şirket içi belgeler, Meta'nın platformlarındaki dolandırıcı reklam faaliyetlerinin devasa boyutunu ve şirketin elde ettiği önemli finansal kazancı detaylandırıyor. Aralık 2024 tarihli bir belgeye göre, Meta'nın platformları kullanıcılara günlük tahmini 15 milyar "yüksek riskli" dolandırıcı reklam—yani açık dolandırıcılık belirtileri gösteren reklamlar—görüntülüyor.
Bu açıklama, sık sık dolandırıcı reklamlarla karşılaştıklarını bildiren birçok Facebook ve Instagram kullanıcısı için pek de şaşırtıcı olmayabilir. Çok sayıda şikayete rağmen, bu raporlar genellikle yanıtsız kalıyor gibi görünüyor. Meta'nın ölçeği göz önüne alındığında her şikayete yanıt vermenin zorluğu kabul edilse de, şirket içi belgeler Meta'nın bu yaygın sorunun farkında olmakla kalmayıp, bu dolandırıcı tanıtımlardan elde edilen önemli gelir nedeniyle buna pasif bir şekilde göz yumduğunu da düşündürüyor.
Rapor ayrıca, dolandırıcı reklamların varlığının Meta'nın platformlarındaki meşru işletmeler için reklam maliyetlerini dolaylı olarak artırabileceğini öne sürüyor. Talebe bağlı olarak artan reklam maliyetleri, Meta'nın dolandırıcı reklamlardan elde ettiği doğrudan gelirin ötesinde, bu reklamların yoğunluğunun tüm reklamverenler için rekabeti ve maliyetleri artırabileceği, böylece Meta'nın bu ekosistemden elde ettiği genel finansal faydayı potansiyel olarak yükseltebileceği anlamına geliyor.
Konuyu daha da karmaşık hale getiren bir diğer nokta ise, belgelerin Meta'nın kullanıcı ilgi alanlarına göre içerik sunmak üzere tasarlanmış reklam kişiselleştirme sisteminin, daha önce dolandırıcı reklamlara tıklayan kullanıcılara yanlışlıkla daha fazla dolandırıcı reklam gösterdiğini ortaya koyması. Rapor ayrıca katı bir şirket içi politikaya da dikkat çekiyor: Meta'nın, tespit sistemi dolandırıcılık niteliğini "%95 doğrulukla" teyit edemediği sürece şüpheli dolandırıcılıklar hakkında işlem yapmayı reddettiği iddia ediliyor.
Çevrimiçi dolandırıcılıkların artan yaygınlığı, dünya genelindeki kolluk kuvvetleri için önemli bir odak noktası haline geldi. Küresel Dolandırıcılıkla Mücadele İttifakı, geçen yıl dünya genelinde mağdurların dolandırıcılıklara en az bir trilyon dolar kaybettiğini bildiriyor. İttifakın "2025 Küresel Dolandırıcılık Durumu" raporu, dünya genelindeki yetişkinlerin yaklaşık %23'ünün dolandırıcılara kurban gittiğini, bu oranın Güney Amerika ve Afrika'da %41'e yükseldiğini gösteriyor. Meta'nın geniş küresel erişimi ve bu kayıpların devasa ölçeği göz önüne alındığında, çeşitli bölgelerdeki düzenleyici kurumların bu iddialarla ilgili daha fazla bilgi talep etmesi oldukça muhtemeldir.
Ancak Meta, şirket içi belgelerin kamuya açıklanmak üzere hazırlanmadığını ve sorunun kapsamını tam olarak yansıtmadığını belirterek iddiaları reddetti. Şirket ayrıca, 2025 yılında dolandırıcı reklamlarla ilgili küresel kullanıcı şikayetlerinde %58'lik bir azalmaya yol açtığını iddia ettiği sürekli gelişen dolandırıcı reklam tespit süreçlerini de vurguluyor. Bu durum potansiyel bir iyileşmeye işaret etse de, rapor Meta için önemli bir itibar zorluğu teşkil ediyor. İddiaların doğru çıkması halinde, şirket bu tür faaliyetlere bilerek izin verdiği için önemli para cezalarıyla karşılaşabilir.
Ancak, olası bir cezanın etkinliği, Meta'nın bu dolandırıcı reklamlardan elde ettiği iddia edilen geliri aşıp aşmayacağına bağlı olacaktır. Düzenleyicilerin bu belgeleri ve iddiaları titizlikle incelemesi, Meta'nın reklam uygulamalarını daha fazla doğrulayıcı kanıt için dikkatle araştırması bekleniyor. Sonuç, Meta'nın itibarına bir başka büyük darbe vurabilir ve gelecekteki yatırımlarını potansiyel olarak etkileyebilir.
